5 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत 16,517 हून अधिक नागरिकांनी अमली पदार्थांविषयी जनजागृती करणाऱ्या ऑनलाइन प्रश्नमंजुषेत भाग घेतला होता. सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालयाने ‘नशामुक्त भारत अभियानाचा’ भाग म्हणून 26 ऑक्टोबर 2026 रोजी हा उपक्रम सुरू केला.
ही प्रश्नमंजुषा सर्व नागरिकांसाठी खुली असून ती 26 ऑक्टोबर ते 25 नोव्हेंबर 2026 या काळात सुरू राहणार आहे. सहभागींसाठी किमान किंवा कमाल वयोमर्यादा आहे की नाही, हे प्रसिद्धिपत्रकात नमूद केलेले नाही.
प्रसिद्धिपत्रकात दिलेल्या लिंकद्वारे लोक ‘माय भारत’ पोर्टलवर ही प्रश्नमंजुषा सोडवू शकतात. त्यात बहुपर्यायी स्वरूपाचे 20 प्रश्न असून ते सोडवण्यासाठी 10 मिनिटे दिली जातात. सहभागींना ‘माय भारत’ खाते तयार करावे लागते किंवा वापरावे लागते का, हे प्रसिद्धिपत्रकात सांगितलेले नाही.
प्रश्नमंजुषा यशस्वीपणे सादर करणाऱ्या प्रत्येकाला संगणकीय पद्धतीने तयार केलेले सहभाग प्रमाणपत्र मिळते. प्रश्नमंजुषा पूर्ण केल्यानंतर योग्य उत्तरेही पाहता येतात. प्रमाणपत्राव्यतिरिक्त बक्षिसे, क्रमवारी किंवा निवडीचे कोणतेही निकष याबाबत प्रसिद्धिपत्रकात माहिती दिलेली नाही.
मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, अमली पदार्थांच्या सेवनामुळे होणाऱ्या हानिकारक परिणामांची समज वाढवणे आणि विशेषतः तरुणांसह नागरिकांना अमली पदार्थमुक्त भारतासाठी योगदान देण्यास प्रेरित करणे, हा या प्रश्नमंजुषेचा उद्देश आहे. समुदायाचा सहभाग वाढवणे, जबाबदारीने निर्णय घेण्यास प्रोत्साहन देणे आणि अमली पदार्थांच्या सेवनाविरोधात नागरिकांना एकत्र आणणे, हेही या डिजिटल उपक्रमाचे उद्दिष्ट असल्याचे मंत्रालयाने म्हटले आहे.
नशामुक्त भारत अभियानाची सुरुवात 15 ऑगस्ट 2020 रोजी अमली पदार्थांच्या समस्येबाबत संवेदनशील असलेल्या 272 जिल्ह्यांत झाली. नंतर त्याचा विस्तार भारतातील प्रत्येक जिल्ह्यात करण्यात आला. प्रसिद्धिपत्रकानुसार, या अभियानाची एकूण पोहोच 35.09 कोटींहून अधिक आहे. या एकूण संख्येत 13.99 कोटी तरुण आणि 10.91 कोटी महिलांचा समावेश आहे. शैक्षणिक संस्थांमध्ये 32.43 लाखांहून अधिक उपक्रम घेण्यात आले आहेत.
सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता विभागाकडून मदत मिळणाऱ्या 755 हून अधिक व्यसनमुक्ती केंद्रांमार्फत 39.91 लाख लोकांना उपचार आणि पुनर्वसन सेवा मिळाल्याचेही प्रसिद्धिपत्रकात म्हटले आहे. अभियानांतर्गत नशामुक्तीच्या 45.07 लाखांहून अधिक प्रतिज्ञांची नोंद झाली असून 2 लाखांहून अधिक ‘नशामुक्ती मित्रां’ची नोंदणी झाली आहे. पोहोच, उपचार किंवा पुनर्वसनाची आकडेवारी कशी मोजली किंवा स्वतंत्ररीत्या पडताळली गेली, याचे स्पष्टीकरण प्रसिद्धिपत्रकात नाही. ही माहिती सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालयाच्या अधिकृत प्रसिद्धिपत्रकातून आणि त्याचे प्रकाशक असलेल्या भारत सरकारच्या पत्र सूचना कार्यालयाकडून आली आहे. ते 05 नोव्हेंबर 2026 रोजी भारतीय प्रमाणवेळेनुसार संध्याकाळी 07:55 वाजता प्रसिद्ध करण्यात आले.